काठमाडौंः नेपालको तीव्र विकास र आर्थिक समृद्धिका लागि लगानीको आवश्यकता छ । स्वदेशी लगानी जुटाउन हम्मेहम्मे परिरहेको बेला धेरैको आशा वैदेशिक लगानीमा रहँदै आएको छ । तर नेपालमा भित्रिने वैदेशिक लगानी सन्तोषजनक छैन । प्रतिबद्धता अनुसारकै वैदेशिक लगानी भित्रिन नसक्दा त्यसको कारण खोज्नुपर्ने देखिएको छ ।
पछिल्लो १० वर्षको सरकारी तथ्यांक हेर्दा करीब साढे ३ खर्ब रुपैयाँ बराबरको विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आएकोमा १ खर्ब रुपैयाँ हाराहारी मात्र भित्रिएको देखिएको छ । उद्योग विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष (आव) २०६८/६९ यता विभिन्न मुलुकबाट ३ खर्ब ५१ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ बराबरको वैदेशिक लगानीको प्रतिबद्धता आएको छ । प्रतिबद्धता अनुसार आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा कति रकम भित्रियो भन्नेबारे तथ्यांक संकलन हुने क्रम जारी रहे पनि आर्थिक वर्ष २०७७/७८ सम्ममा १ खर्ब १४ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ मात्रै भित्रिएको विभागले बताएको छ ।
केही समयअघि नेपाल राष्ट्र बैंकले गरेको अध्ययनमा पनि आर्थिक वर्ष २०५१/५२ देखि २०७७/७८ सम्ममा ३ खर्ब ५७ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ बराबरको वैदेशिक लगानीको प्रतिबद्धता आएकोमा १ खर्ब ३० अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ मात्र नेपालमा लगानी भएको पाइएको थियो ।
नेपालमा अपेक्षित वैदेशिक लगानी आउन नसकेपछि हरेक सरकारले वैदेशिक लगानी बढाउन जोड दिँदै आएको छ । तर, वैदेशिक लगानी भित्र्याउन सरकारी स्तरबाट उपयुक्त वातावरण तयार नभएकाले समस्या हुँदै आएको विभागकै कतिपय अधिकारी बताउँछन् ।
केही समय अघिसम्म वैदेशिक लगानीको तल्लो सीमा ५ करोड रुपैयाँ तोक्नुले पनि प्रतिबद्धता अनुसार वैदेशिक लगानी आउन गाह्रो भएको कतिपयको भनाइ रहँदै आएको छ । तर केही दिनअघि वैदेशिक लगानीको तल्लो सीमा घटाएर २ करोड रुपैयाँमा झारिएको छ ।
कतिपय अर्थशास्त्रीहरू अझै पनि वैदेशिक लगानीका लागि सीमा तोक्नु ठीक नभएको तर्क गर्छन् । खासगरी सूचना र प्रविधिसँग जोडिएका उद्योग, व्यवसायमा लगानीभन्दा पनि नवीनतम सोचको आवश्यकता पर्ने भएकाले लगानीको सीमाले झन्झट मात्र सृजना गर्ने उनीहरूको तर्क रहँदै आएको छ । सरकारले भने यस्तो कुराको सम्बोधन गर्नुभन्दा विदेशी नागरिकको व्यावसायिक भिसामा कडाइ गर्ने नीति लिएको छ । व्यावसायिक भिसा प्राप्त गरेका विदेशी नागरिक उद्देश्य विपरीतका गतिविधिमा सामेल भएको र हुन सक्ने भन्दै सरकारले व्यावसायिक भिसालाई वास्तविक लगानीसँग आबद्ध गर्न कडाइ गरिएको बताएको थियो ।आर्थिक अभियान दैनिक
